Bir rakip sayfası nasıl okunur

Rakip sayfası, bir maçtan önce iki takımın sezon verisini aynı düzende bir araya getiriyor. Ana takımı anasayfada bir kez seçiyorsun; sayfa rakibi fikstürdeki sıradaki maçtan kendisi buluyor. Bölümler yukarıdan aşağıya maç kartı, öne çıkan eşleşmeler, rakibin oyun tarzı, oyuncular, eşleşme ayrıntısı, rotasyon ve form sırasıyla geliyor. Dashboard’un etkileşimli hâli TBL Vision sayfasında duruyor.

Bu yazıda her bölümde neye bakılması gerektiğini anlatıyorum. Örnekleri 31 Ekim’de oynanacak Ormanspor–Darüşşafaka maçından aldım. Sayılar 29 Ekim tarihli; o güne kadar ligde sekiz hafta ve 64 maç oynanmıştı.

Sayfa hiçbir bölümde ne yapılması gerektiğini söylemiyor. Sezon boyunca hangi eğilimlerin tekrarlandığını ve bunlara ne kadar güvenilebileceğini gösteriyor; kararı koça bırakıyor.

Önce veri gücüne bakmak gerekiyor #

Sayfadaki göstergelerin yanında üç işaretten biri bulunuyor. ● işareti göstergenin oturduğunu, yani sekiz maçtan sonra büyük ölçüde takımın kendisini yansıttığını gösteriyor. ◐ işareti göstergenin kısmen oturduğunu anlatıyor. ○ işareti ise sayının hâlâ büyük ölçüde şansa bağlı olduğunu belirtiyor.

Bu işaretler bir ölçüme dayanıyor. Her gösterge için takımlar arasındaki farkın, aynı takımın maçtan maça değişiminden büyük olup olmadığını hesapladım. Fark büyükse gösterge ● alıyor. Tempo ve şutların hangi bölgeden atıldığı sekiz maçta belli oluyor. Rakibe izin verilen üçlük yüzdesi ise sekiz maçta neredeyse tamamen şansa bağlı kalıyor.

Bu yüzden bir sayının büyüklüğüne bakmadan önce yanındaki işarete bakmak gerekiyor. ○ işaretli büyük bir fark, ● işaretli küçük bir farktan daha az bilgi veriyor.

Maç kartı tek bir skor vermiyor #

Maç kartı, iki takımın sezon reytinglerinden bu maç için bir beklenti çıkarıyor. Reytingler rakiplerin gücüne ve sahaya göre düzeltildiği için kolay fikstür oynayan bir takımın sayıları biraz aşağı, zor fikstür oynayanınki biraz yukarı çekiliyor.

Kartta en önemli satır %80 aralık. Örnekte beklenen fark Ormanspor lehine 5,5 sayı, aralık ise -10 ile +21 arasında. Bu iki takım aynı sahada on kez karşılaşsa sonuçların sekizinin bu aralığa düşmesi beklenir. Darüşşafaka’nın 10 sayı farkla kazanması da, Ormanspor’un 21 sayı farkla kazanması da bu aralığın içinde kalıyor. Kazanma olasılığındaki %67 de aynı belirsizliği anlatıyor; bu tür üç maçtan birini Darüşşafaka kazanır.

Saha seçimi beklentiyi değiştiriyor. Bu sezon ev sahibi olmak maç başına yaklaşık 2,3 sayı değerinde. Aynı maç Darüşşafaka’nın evinde oynansaydı beklenen fark +0,8’e, kazanma olasılığı da %53’e inerdi.

Kartın altındaki “Tahmin ne kadar tutuyor” satırı yöntemin geçmişteki başarısını gösteriyor. Geçen sezon 262 maçta kazanan %70 oranında doğru tahmin edildi. Bu sezonun ilk 37 maçında bu oran %57’de kaldı. Sezon başında takımlar hakkında az bilgi olduğu için kartı bu satırla birlikte değerlendirmek gerekiyor.

Öne çıkan eşleşmeler #

Bu bölüm dört faktörü (şut verimi, top kaybı, hücum ribaundu ve serbest atış) iki takımın hücumu için ayrı ayrı inceliyor. Böylece sekiz eşleşme ortaya çıkıyor ve sayfa bunlardan üçünü kart olarak gösteriyor. Dördüncü kartta rakibin topu en çok kullanan oyuncusu yer alıyor.

Her kart aynı düzende okunuyor. Örnekteki ilk kart, Ormanspor hücumundaki serbest atış eşleşmesini gösteriyor:

Ormanspor bu sezon ligde serbest atış çizgisine en çok giden takım. Darüşşafaka da rakiplerine lig ortalamasının biraz üzerinde serbest atış izni veriyor. Bu iki eğilim maçta da sürerse serbest atışlar 100 hücumda yaklaşık 3,7 sayılık bir fark yaratabilir. 75 hücumluk bir maçta bu fark 2-3 sayıya denk geliyor. Kart bu sayıdan bir öneri çıkarmıyor; yalnızca iki takımın sezon boyunca ne yaptığını ve bunun maça nasıl yansıyabileceğini gösteriyor.

Kartların sırasını eğilimin büyüklüğü tek başına belirlemiyor. Sayfa her eğilimi veri gücüyle tartıyor: ● işaretli eğilim tam, ◐ işaretli eğilim 0,6, ○ işaretli eğilim 0,25 ağırlık alıyor. Örnekteki en büyük eğilim Darüşşafaka’nın şut verimiyle ilgili ve 100 hücumda 7,1 sayıya ulaşıyor. Bu göstergenin veri gücü zayıf olduğu için eşleşme üçüncü sıraya düşüyor. Sekiz eşleşmenin tamamını aşağıdaki tabloda görebilirsin. Artı değerler Ormanspor’un, eksi değerler Darüşşafaka’nın lehine. Sütun başlıklarına tıklayarak iki sıralamayı karşılaştırabilirsin.

Rakip nasıl oynuyor #

Bu grafik iki takımın on göstergedeki yerini yan yana gösteriyor. Her noktanın konumu takımın ligdeki sırasını belirtiyor; 0 ligdeki en düşük, 100 en yüksek değer anlamına geliyor. Yeşil noktalar Ormanspor’u, koyu noktalar Darüşşafaka’yı gösteriyor. Grafikte yalnızca ● ve ◐ işaretli göstergeler yer alıyor.

Örnekte Darüşşafaka 75,6’lık tempoyla ligin hızlı oynayan takımları arasında yer alıyor. Ormanspor ise 73,4 ile yavaş oynayanlar tarafında. Maç kartındaki 74,7’lik tempo beklentisi bu iki değerin arasından geliyor. İki takım da lig ortalamasından az üçlük deniyor ve şutlarının yaklaşık üçte birini pota dibinden kullanıyor.

Grafiği okurken eksenin her satırda aynı şeyi göstermediğini bilmek gerekiyor. Tempo ve şut payları gibi oyun tarzı satırlarında sağ taraf en yüksek değeri gösteriyor. Reyting ve şut kalitesi satırlarında ise sağ taraf o takımın lehine olan uca karşılık geliyor. Örneğin Ormanspor’un savunma reytingi 108,6 ve bu değer grafikte 25 civarında duruyor; ligde Ormanspor’dan daha fazla sayı yiyen yalnızca dört takım var.

Rakibin öne çıkan oyuncuları #

Bu bölüm rakibin en çok süre alan beş oyuncusunu gösteriyor. Kartın ilk satırındaki etiket, oyuncu altı ölçüden birinde ligin yeterli süre almış oyuncuları arasında ilk %20’deyse çıkıyor. Örneğin İsmail Karabilen’in şutlarının %64’ü pota dibinden geliyor ve kartında “Potaya çok girer” etiketi var. “Belirgin bir uç değeri yok” etiketi ise oyuncunun önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Darüşşafaka’da en çok süre alan Mert Ali Sert’in kartında da bu etiket yer alıyor.

İsabet satırındaki ± işareti, oyuncunun gerçek düzeyinin büyük olasılıkla hangi aralıkta olduğunu gösteriyor. “TS %53 ±5” ifadesi gerçek değerin 48 ile 58 arasında olmasının beklendiğini anlatıyor. Kartlardaki değerler ham değil, dengeliOyuncunun bu sezonki değeri, geçen sezonki değeri ve lig ortalamasıyla deneme sayısına göre harmanlanıyor. Az denemede değer lig ortalamasına doğru çekiliyor. değerler.

Ham değerle dengeli değer arasındaki farkı Josh Sharkey’nin üçlükleri iyi gösteriyor. Sharkey bu sezon 27 üçlük denemesinin %14,8’ini isabetle sonuçlandırdı. Geçen sezon bu oran %31,2’ydi. Dengeli değer %31,6 çıkıyor ve kart da bu yüzden “3P %32 ±5” yazıyor.

Değerin bu kadar düzeltilmesinin nedeni, üçlük yüzdesinin çok geç oturan bir istatistik olması. Geçen sezonun verisiyle her oyuncu istatistiği için, değerin yarısının beceriye, yarısının şansa bağlı olduğu noktaya kaç maçta ulaşıldığını hesapladım:

Üçlük deneme oranı bir maçta, kullanım ve asist oranı iki maçta oturuyor. Üçlük yüzdesinin oturması ise 76 maç, yani iki sezondan uzun sürüyor. Bir oyuncunun ne kadar şut attığı ve topu ne kadar kullandığı birkaç maçta belli oluyor. Bu şutlarda ne kadar isabetli olduğunu anlamak ise çok daha uzun sürüyor. Kartlardaki “kullanım ● · isabet ◐” ayrımı bu farktan geliyor.

Eşleşme ayrıntısı #

Bu tablo, öne çıkan eşleşme kartlarının dayandığı hesapların tamamını gösteriyor. Her satırda beklenen değer aynı şekilde hesaplanıyor: hücum eden takımın değeri, savunmanın izin verdiği değerle çarpılıp lig ortalamasına bölünüyor.

Örnekte Ormanspor’un şut verimi (eFG)eFG%: üçlüğün fazladan değerini de hesaba katan şut yüzdesi. %52,3, Darüşşafaka’nın rakiplerine izin verdiği şut verimi %54,3, lig ortalaması ise %51,5. Bu durumda Ormanspor için beklenen şut verimi %55,1 oluyor. Lig ortalamasının 3,6 puan üzerindeki bu fark 100 hücumda yaklaşık 5,3 sayıya karşılık geliyor.

Ancak bu satırın veri gücü ○. Darüşşafaka’nın izin verdiği %54,3’lük değer büyük ölçüde son sekiz rakibinin o maçlardaki isabetine bağlı. Kaydırıcıyla bu değeri değiştirerek beklentinin nasıl değiştiğini görebilirsin:

Darüşşafaka’nın izin verdiği şut verimi %54,3 olursa Ormanspor için beklenen şut verimi %55,1, eğilim ise 100 hücumda +5,3 sayı olur.

Kaydırıcı lig ortalamasına (%51,5) getirildiğinde eğilim +1,0’a iniyor. Yani tablodaki +5,3’lük eğilimin büyük bölümü, sekiz maçta henüz oturmamış bir sayıdan geliyor.

Bu tablodaki sıra numaraları kartlardakinden farklı bir yönde sayılıyor. Kartlarda 1. sıra ligdeki en yüksek değeri gösteriyor. Bu tabloda ise 1. sıra, o satırdaki takım için en lehte değere karşılık geliyor. Örneğin Darüşşafaka’nın %15,6’lık top kaybı oranı kartta “13./17”, bu tabloda ise “5.” olarak görünüyor.

Tablonun altındaki iki grafik şutların hangi bölgelerden atıldığını gösteriyor. Her bölgede takımın şut payı, rakibin rakiplerine izin verdiği pay ve lig ortalaması yan yana duruyor. Örnekte Ormanspor şutlarının %35’ini pota dibinden kullanıyor; lig ortalaması %25,7. Darüşşafaka ise rakiplerine pota dibinden lig ortalaması kadar şut izni veriyor.

Bu grafiklerde şut paylarına bakmak gerekiyor. Şutun hangi bölgeden atıldığı sekiz maçta oturuyor, ancak rakibin o bölgede ne kadar isabet bulduğu henüz oturmuyor. Şut haritasının tamamı Şutlar sayfasında yer alıyor. Görünüm seçimi “Rakip” yapıldığında harita rakibin şutlarını gösteriyor.

Rotasyon ve beşliler #

Oyuncuların süreleri antrenörün tercihi olduğu için birkaç maçta belli oluyor. Bu yüzden rotasyon bölümü sayfanın en güvenilir bölümlerinden biri. Isı haritasındaki her hücre, oyuncunun o çeyrekte maç başına oynadığı süreyi gösteriyor. Son sütun dördüncü çeyreğin son beş dakikasını ayrıca veriyor. Örnekte Ege Akçay sekiz maçın hepsinde ilk beşte başlıyor, ancak dördüncü çeyrekte süresi 2,5 dakikaya iniyor. Ege Eskinazi’nin süresi ise maç ilerledikçe artıyor; son beş dakikada Sert ve Sharkey’den sonra en çok süre alan oyuncu o.

Beşliler tablosundaki net reytinglere ise temkinli bakmak gerekiyor. Örnekte en çok oynayan beşli 149 hücumda -24,2 net reyting üretmiş ve standart hatası ±18. Bu kadar az hücumda birkaç dakikalık seri, sonucu kolayca 20-30 puan değiştirebiliyor. Bu nedenle tabloda önce beşlilerin ne kadar süre birlikte oynadığına bakmak daha doğru.

Form ve geçmiş maçlar #

Form grafiği her maçtaki skor farkından, sezon reytinglerine göre beklenen farkı çıkarıyor. Çubuğun yukarıda olması takımın beklenenden fazla fark yaptığını gösteriyor. Tek bir maçta ±12 sayılık sapma olağan sayıldığı için bu sınırın içinde kalan çubuklar tek başına bir eğilim göstermiyor. Örnekte Darüşşafaka’nın Harem maçı (47–79) beklentinin 26,7 sayı altında kalıyor ve bu sınırın açıkça dışına çıkıyor.

Çeyrek profiline de aynı şekilde bakmak gerekiyor. Örnekte Ormanspor üçüncü çeyrekleri maç başına 4,0 sayı geride, dördüncü çeyrekleri 4,7 sayı önde kapatıyor. Ancak yalnızca birinci çeyrek farkı ◐ işaretli; diğer çeyreklerdeki farklar sekiz maçta büyük ölçüde şansa bağlı. Geçmiş eşleşmeler bölümü iki takımın son iki sezondaki maçlarını listeliyor. Kadrolar değişmiş olabileceği için bu sonuçları bir eğilim olarak değil, bilgi olarak okumak gerekiyor.

Özetle #

Dashboard’u TBL Vision sayfasında açıp kendi takımınla deneyebilirsin.